Chủ Nhật, 7 tháng 6, 2026

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 15



Thu Hà diễn ngâm cảm động lắm, tôi sẽ bình giảng kỹ lưỡng bài thơ này, tôi cảm dịch ra từ bài thơ “ Bài Thơ Đan Áo“ của nàng T.T.Kh nào đó, nhưng tôi tin chắc là của Thâm Tâm. Thâm Tâm viết 6 khổ 24 câu, còn tôi cảm dịch ra thành 8 khổ 32 câu và cố gắng viết cho thật vần để Thu Hà dễ ngâm. Phần thơ Thâm Tâm tôi miễn bình giảng hay bình luận vì không có thời gian và cũng có nhã ý để dành phần cho các nhà bình thơ Việt Nam. Tôi chỉ muốn từ cái tình của tôi hóa thân thành một người phụ nữ mà than thở về mối tình duyên ngang trái đầy đau khổ và nước mắt. Cố gắng diễn giải thêm vài nét về tâm lý học.



Đan Áo Dở Dang

Cảm dịch thơ T.T.Kh

Đan áo là cái mốt ngày xưa của các cô gái tân thời khi mà nền công nghiệp dệt chưa phát triển ở Việt Nam. Các cô gái dùng hai cái que móc sợi len vào nhau, tỉ mỉ mà thành áo. Cánh đàn ông dẫn hãnh diện khi mặc áo len do vợ đan hay người yêu tặng. Tôi cũng từng cảm hứng từ thơ Nguyễn Bính một bài thơ về chủ đề đan áo. Có lẽ cũng từ bài thơ đan áo của Nguyễn Bính đã khơi nguồn cho Thâm Tâm làm thơ và gán cho nàng T.T.Kh? Còn chuyện đan áo dở dang ám chỉ mối tình dở dang. Một kiểu chơi chữ lấy hình ảnh tượng trưng siêu thực để tả nội tâm.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 14



Rất thú vị khi nghe Thu Hà ngâm bài thơ “Âm Hưởng“của Đinh Hùng và bài thơ “Em Chưa Muốn Về“ của tôi phỏng theo tâm trạng cố thi sĩ Đinh Hùng. Đinh Hùng làm thơ 6 chữ vẫn theo nguyên tắc đổi thanh của thơ 8 chữ. Đó là một kiểu sáng tạo của anh. Thể dạng thơ 6 chữ chuyển thể sang song lục lục bát tôi cũng từng làm. Cứ hai câu 6 chữ thì hai câu lục bát. Chứ còn cứ 6 chữ liền tù tì như anh Đinh Hùng tôi rất ít làm và không có hứng thú. Nhưng đọc bài thơ của anh, tôi hiểu tâm trạng anh muốn tâm sự với linh hồn một cô gái nào đó đã về quê hương vĩnh hằng. Tôi muốn hóa thân làm một Đinh Hùng và tự đặt mình vào vị trí của Đinh Hùng để tự mình thả hồn mơ mộng. Phần thơ anh Đinh Hùng tôi xin miễn bình giảng để dành cho các nhà bình thơ thi nhân học gỉa. Riêng tôi chỉ xin rón rén giải nghĩa câu chữ và bày tỏ cảm xúc tâm trạng riêng của bài thơ tôi đã làm thôi.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 13



Vô tình trên mạng Facebook thấy Thu Hà ngâm bài “Cha Đàng Ngoài Mẹ Ở Đằng Trong “của nhà thơ Xuân Diệu. Bác Xuân Diệu viết theo lối 8 chữ hình như vào năm 1960 sau cải cách ruộng đất? Khi bác Xuân Diệu cùng cha mình đã tập kết ra Bắc, nhớ lại tuổi ấu thơ khi còn ở miền Nam? Xuất xứ nguyên nhân bài thơ không quan trọng, chỉ biết rằng có bài thơ đó rồi, lưu truyền trong dân gian. Tôi thấy trong clip các cụ gìa bô lão lắng nghe trang nghiêm, cánh thanh niên bần thần tư lự, nên tôi cảm động mà ứa nước mắt ra. Sẵn nguồn thi phú đang dồi dào tôi để trái tim mình, lòng mình tứa trào ra thơ theo dòng cảm xúc của tôi để tri ân Thu Hà. Cách làm thơ của tôi gọi là thơ cảm tác cảm dịch từ thơ 8 chữ sang song thất lục bát. Hoàn toàn không giống y trang như bài thơ của bác Xuân Diệu. Vậy để làm một chút kỷ niệm trên chuyến tàu hành hương về cõi thiên đường, về cõi vĩnh hằng. Tôi dừng tạm ở một ga xép nhỏ trần gian mà viết bài bình giảng này, mục đích giải nghĩa câu chữ của bài thơ của tôi cho rành mạch dễ hiểu mà thôi.

Chắc chắn sẽ có nhiều bạn thầm lặng bí mật lắng nghe, nếu chỉ ngâm riêng thơ Xuân Diệu thôi họ sẽ like, còn có cả thơ tôi chắc họ ngại lắm. Vậy hồn cụ Xuân Diệu có linh thiêng thì thông cảm cho nghen, vì Lu Hà mà cụ mất cả like.

Bình Giảng Thơ Của Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 12



Bài thơ viết để hỏi thăm Thu Hà xem ở Việt Nam đã đến giao thừa chưa? Khoảng thời gian chênh lệch giữa hai nơi là 6 tiếng. Thơ lục bát phân thành 5 khổ 20 câu vừa trọn đủ ý tình. Chắc chắn tôi sẽ bình giảng kỹ lưỡng bài thơ này giải thích từng câu từng chữ làm món quà tặng mừng xuân Đinh Dậu. Người tuổi Dậu thường là con người chân thật. Không có quá nhiều điều bí ẩn trong tính cách của con giáp này, họ không quá phức tạp, đơn giản thẳng thắn và cởi mở. Bài thơ tôi viết cũng mộc mạc chân tình, nên tôi tránh dùng nhiều điển tích. Đúng như không khí hân hoan chờ đón năm mới của nhân loại

Sau khi nghe Thu Hà ngâm thì lúc đó đã nửa đêm, tôi chỉ kịp ghi vài dòng cảm nhận rồi tắt đèn đi ngủ. Trong giấc mơ, hồn tôi bỗng từ trên một đỉnh núi cao, rồi bay vút đi lướt qua làng mạc thôn xóm mênh mông toàn rừng cọ đồi chè, có lẽ là miền trung du bắc Việt Nam? Tôi chả biết nữa khi mình lạc vào miền vô thức. Tỉnh dậy tôi nhớ ra trước khi đi ngủ mình đã nghe Thu Hà ngâm thơ, nên mới có sự lạ này. Hôm nay là ngày 8 tháng 1 năm 2017. Tức là đã 8 ngày rồi sau khi tôi sáng tác bài thơ, tôi không thể vặn máy trời ngược thời gian để trở lại đêm giao thừa mà chỉ có thể dùng ký ức, dòng hồi tưởng của mình ghi lại những cảm xúc lúc đó khi mình làm bài thơ này.
Giao thừa là thời khắc chuyển giao năm cũ sang năm mới là thời gian quan trọng khi trời đất giao hòa, âm dương hòa quyện để vạn vật bừng lên sức sống mới. Năm cũ cũng qua đi, cuốn trôi mang đi mọi điều không may mắn và chào đón năm mới nhiều điều mới tốt đẹp hơn so với năm cũ. Vào dịp này, nhiều quốc gia phương Tây và phương Đông thường tổ chức các lễ bắn pháo hoa hoặc các lễ hội khác để chấm dứt năm cũ và đón mừng năm mới vào đúng thời điểm 0 giờ 0 phút ngày 1 tháng 1

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 11


( Lòng Mẹ, Thương Mẹ)

Thu Hà diễn ngâm 2 bài thơ “Lòng Mẹ“ và “Thương Mẹ “ của tôi được cảm đối, chuyển dịch từ nguồn thơ đường và thơ lục bát của nữ sĩ Giang Hoa sang thơ mới 7 chữ và song thất lục bát thật là tuyệt hảo.
Tôi từ cái tâm trạng của Giang Hoa mà bắt mạch bấm độn đọc thần chú ra ngay hai bài thơ ý lời cảnh huống khác khẳn với Giang Hoa nghĩa là làm một cuộc cách mạng phân thân nhập thể từ một Giang Hoa hô biến thành Lu Hà giống như anh chàng Tôn Ngộ Không có một lúc 72 phép thần thông và 36 phép địa sát. Trong khi nhị đệ Trư Bát Giới chỉ có 36 phép địa sát thôi.

Xin thưa là Lu Hà tôi không còn mẹ nữa. Mẫu thân tôi trụ thế được 85 năm thì trở về cõi vĩnh hằng. Bài thơ lục bát sau đã khắc dấu ghi tâm ngày mẹ tôi hành hương trên chuyến tàu đêm đến ga cuối cùng vào tháng 3 năm 2011.

 

Từ Nay Mẹ Mãi Đi Xa

 

Nửa đêm điện thoại reo vang

Tiếng ai nức nở ngỡ ngàng tim ta

Báo tin mẹ đã đi xa

Chiều tà khuất bóng Ngân Hà chơi vơi

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm Phần 10


( Nửa Hồn Thiếu Phụ, Trằn Trọc Canh Thâu )

Thu Hà diễn ngâm hay lắm, diễn tả đúng tâm trạng của tác giả 2 bài thơ chính là tôi. Cả hai bài thơ đều từ cái nguồn cảm hứng cảm đối từ thơ đường luật và thơ song thất lục bát của nữ sĩ Giang Hoa tức Nguyễn Bích Yến. Tôi hoàn toàn không hề họa theo vần mà chỉ đọc thơ Giang Hoa xem đại ý và hiểu ra nỗi lòng người thiếu phụ Việt Nam tôi viết luôn một mạch thơ lục bát. Vì viết bằng thơ lục bát vần điệu nhịp nhàng ăn khớp bởi các thanh bằng tạo nên một ngữ điệu mượt mà với gịọng nữ cao và nghe có cả tiếng nhạc đệm đàn bầu sáo nhị thật là du dương thôi miên mộng mị. Tôi không hy vọng các đại ngâm vàng, oanh vàng, chuông đồng Việt Nam ngâm thơ cho, vì các vị này còn làm bộ làm tịch, cho rằng tôi chỉ là hạng vô danh tiểu tốt, sinh sau đẻ muộn ít người biết đến nên chê không thèm ngâm.

Bình Giảng Thơ Lu Hà Do Thu Hà Diễn Ngâm phần 9


 

Linh Hồn Hung Tợn

 

Bài thơ “Linh Hồn Hung Tợn“ lần đầu tiên được Thu Hà diễn ngâm rất xuất sắc theo đúng tâm trạng cảnh giới của tôi đã thoát xác làm một Đinh Hùng thứ hai từ “Bài Ca Man Rợ“. Đinh Hùng viết theo thể thơ mới 8 chữ nối vần lưng theo nhịp đổi thanh dài 14 khổ. Còn tôi không họa theo vần mà chuyển thể, chuyển dịch sang thể thơ song thất lục bát cổ truyền. Chắc chắn tạo ra hai thái cực âm điệu khác nhau. Tí nữa tôi sẽ nghe băng clip Thu Hà diễn ngâm bài thơ “ Bài Ca Man Rợ“. Cả tôi và Đinh Hùng hoàn toàn lạc vào thế giới của ma qủy với người cõi âm giống như các nhà ngoại cảm.

Đây là tư tưởng của cố thi sĩ Đinh Hùng. Lu Hà tôi là kẻ hậu nhân hứng lên thì chuyển thể dịch sang song thất lục bát thôi.

Tiện thể muốn nghiên cứu thêm ngày xưa người ta sống ra sao?

Thật ra theo tôi là một tư tưởng quái dị, ly kỳ, nhưng đọc kỹ cũng thấy tính bi hài, tình thương yêu ẩn náu, chan chứa thiết tha hoang vu rùng rợn...